İlk yazımızla, bakış açımızı değiştirmenin hayatımıza nasıl bir etkisi olabileceğini birlikte keşfetmek üzere yola çıkmıştık. İş hayatındaki tecrübelerimden yola çıkarak, yaşamda dengeyi sağlama ve bakış açısı geliştirme konularını finansal alegorilerle ele almaya devam ediyorum. Bunu da muhasebe ve finans terimlerini tanıtmak, anlamak ve hayatın içinden bağlantılar kurmak amacıyla yapıyorum.

Serimizin ikinci bölümüne hoş geldiniz. Seriyi baştan sona takip etmek, konuları daha iyi kavramanıza yardımcı olabilir.

İlk Farklı Bakış Açısı:
FATURALARIMIZ VARSA, YAŞIYORUZ DEMEKTİR.

İkinci Farklı Bakış Açısı:
“Giderler” bizden giden şeyler mi?

Finans ve muhasebede “Gider” kavramı; bir işletmenin gelir elde etmek veya faaliyetlerini sürdürebilmek için katlandığı maliyetler, olarak tanımlanır. Örneğin, kira, maaşlar ve malzeme alımları gibi harcamalar, gider kalemleri olarak kabul edilir ve karı azaltan unsurlar olarak değerlendirilir.

Serinin ileriki bölümlerinde Gelir Tablosu, Bilanço, Aktif ve Pasif yapısı gibi kavramlara da yer vereceğimden, burada genel kısa tanımlarla ilerlemeyi tercih edeceğim.

Gider tanımımız neydi?
Bir kurumun veya bireyin geçimini sağlamak, ihtiyaçlarını gidermek, gelir sağlamak veya tasarruf etmek maksadıyla “varlığı sürdürmek ve onu daha üst seviyelere taşımak” amacıyla katlandığı yaşamın, yani yaşamdaki faaliyetlerinin ona olan maliyetini ifade eder.

Almadan vermek Allah’a mahsustur, derdi ailem. Kendi varlığımızı istediğimiz şekilde sürdürebilmenin bize olan maliyetidir giderlerimiz. Giderler gerçekten bizden giden, bizim istekliliğimize bakılmaksızın ödememiz gereken faturaların toplamıdır, dersek çok da abes olmaz.

Giderler bizden giden değerlerse, peki bizde kalan değerler neler?

Çünkü giderlerimiz, başka değerlere erişmek üzere karşılık olarak verilen bir tür takas anlaşmasıdır. Belirli bir değeri yani gideri gözden çıkarırız ve karşılığında başka bir değeri bir maliyetle elde ederiz. Giderin büyüklüğü ve maliyetin büyüklüğü aynı olarak görülebilse de kimi zaman öyle olmaz.

Yüksek bir fiyatla satın aldığımız bir ürün, bize verdiği memnuniyet karşısında fiyatını bize unutturabilir. Babam deve gelir 1 akçeye, deve gelir 1000 akçeye derdi. Yani giderleri karşılayacak bir gelirimiz varsa, fiyat bizim en duyarlı olduğumuz nokta olmayabilir ve belki de, yaratacağımız fayda karşısında fiyatın pek bir önemi olmayacaktır.

Bir giderin yarattığı etki, onun maliyetini belirler. Bu nedenle fiyat ve maliyet iki ayrı ve birbirinden farklı kavramlardır.

Yani, gideri çok yüksek görünen bir durumun yarattığı fayda hesaplanınca bize olan maliyeti, gözümüzde çok silik kalabilir, demek istiyorum. Bir giderin bize sağladığı fayda, o giderin maliyetini unutturabilir.

Asıl sorum şu: Attığımız taş ürküttüğümüz kurbağaya değer mi? Yani, değerler arasındaki takas bizi tatmin ediyor mu?
Bu tatmin elde etme duygusu, faturalar konusundan bahsederken değindiğimiz gibi, giderler konusunu da etkiler. Çünkü giderler, gider faturalarıyla oluşur. Bu arada, bir taraf için gider olan fatura, diğer taraf için gelir faturasıdır.

Bir kişinin gideri, bir başkasının geliridir aslında. Faturanın türü işlemin taraflarına göre değişir. Satıcıya gelir olan fatura alıcı için giderdir. Giderlerin oluşturduğu gelir unsuru, yani giderlerin yaratacağı fayda boyutu da maliyetin boyutlarını belirler.

Kısaca, biz faturalarımızı toplayıp kaydettiğimizdeki toplamı, bir taraf için o tarafın giderlerini, diğer taraf için ise gelirlerini işaret eder.

EĞER GİDER FATURALARINIZIN TOPLAM BÜYÜKLÜĞÜNDEN RAHATSIZLIK HİSSEDİYORSANIZ, BU DURUM SİZE İHTİYAÇLARINIZI YENİDEN DÜZENLEMEK VE ONLARIN FARKINA VARMAK İÇİN BİR ŞANS OLABİLİR.

Bu düşünce ve tanımları paylaşarak, sizi düşünmeye teşvik etmek, aynı zamanda finansal kavramları yaşamla ilişkilendirerek yaşam kalitemizi artırmaya yönelik bir farkındalık yaratmak istiyorum.

Bireysel olarak konuya baktığımızda, birçok ihtiyaç ve bunları karşılamanın maliyetleri farklı değerlendirilebilir. Ancak işletmelerde bu kurgu biraz daha farklıdır. Çünkü işletmenin kendi varlığını sürdürmesi ve faaliyetleri, bir yönetim ve denetime tabidir. İşletme giderleri kanunlarda tanımlanmıştır ve bu tanımlar dışındaki giderler, “Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler” olarak kaydedilir. Çünkü gider olarak görülebilecek her türlü gider kalemi işletmelerde “işletmenin faaliyetleri” ile doğrudan alakalı olmalıdır.

Peki bireysel olarak sizin giderleriniz gerçek mi? Yoksa bu giderler, gerçekten gerekli olmayan, sadece alışkanlıklarımızdan mı kaynaklanıyor?

Bu ayrımı yapmak bizim için oldukça önemlidir. Kişisel yönetim ve içsel denetim mekanizmaları, gerçek ihtiyaçlara dayalı gider kalemleri üzerinden yapılmalıdır.

Kurgusal veya gereksiz giderler, eğer faturalar sizi rahatsız ediyorsa, rahatsızlık hissedilen taraflarca ciddi bir şekilde yönetilmelidir.

İlk bölümde bahsetmiştim: Bir ihtiyaç hissedip gidermek istediğimizde, şartları yerine getirirsek, o ihtiyaç ya da istek öngörülebilir bir şekilde gerçekleşir. Yani her işin bir raconu vardır ve racona uymak ihtiyacımızı giderirken çok işimize yarayabilir.

Giderlerin Yönetilmesi, giderlerin ayrıntılı şekilde kategorize edilmesini, her bir gider kaleminin gerekliliğinin sorgulanmasını ve buna uygun planlama yapılmasını ifade eder. İyi bir plan, o planı yapmaya ve gerçekleştirebilmeye muktedir olacak seviyeye kendimizi ulaştırmakla mümkündür ve bu beceriler de pratikle kazanılır.

Her şeyi ben mi yapacağım?

Dediğinizi duyar gibiyim. Burada her şeyi yapabilme kapasitemizi artırmaktan bahsediyorum. Zira biz işi nasıl yapabileceğimizi bilmiyor ve araştırmıyorsak, bizim yerimize yapmalarına olanak tanıdıklarımızın yeterlilik seviyelerini veya doğru kişiler olup olmadıklarını nasıl öngörebiliriz? İhtiyacımızı gidermenin sorumluluğunu hatırlayarak beklenti içine girdiklerimizi veya iş verdiklerimizi de denetlemememiz ve kısaca bu işlemi yönetmemiz gerekir. Güvenelim ancak kontrol edelim.

Kontrol etmek ve yönetmek bir yetenek olabildiği kadar, yeteneğimiz yoksa da bir beceri olarak geliştirebileceğimiz kalite unsurlarıdır. İş vermeyi, denetlemeyi ve yönetmeyi öğrendiğimizde her şeyi bizzat kendimiz yapmamız daha az gerekebilir.

Burada sizin gider kalemlerinizi belirlemenizi, bunların farkına varmanızı ve gerekliliklerini sorgulamanızı istiyorum.

Ayrıca serinin diğer bölümlerinde Gelir Tablosu’nun ne olduğunu ve kar-zarar hesaplamalarının nasıl yapıldığını konuşacağız.

Şimdi sizi faturalarınızı yeniden değerlendirmeniz ve ihtiyaçlarınızı yeniden planlamanız için bir farkındalığa davet ediyorum.

Sizin giderleriniz gerçekten sizden gitmiş mi? Yoksa bir şeyler giderken, gelenler tüm hislerinizi unutturdu mu?

Bakmazsak göremeyiz.
Yaşamımızı yönetme gücü kazanmak ve istediğimiz standartlarda sürdürmek için bakmak, görmek ve planlayarak yönetmek gerekir. Her gördüğümüzü hemen anlamayabiliriz. Ancak bir arkadaşın dediği gibi “olayın resmini çekip bakmak” bütünü görmek ve anı değerlendirmek adına bize çok şey katabilir.

Bu arada beynimiz de anlamak için fotoğraflar çeker. Önce bakar, görür, fokus olur, fotoğrafı çeker ve değerlendirir. Bazen hızlıca anlık değerlendirilen görüntüler daha farklı başlangıçlar vadeder. Bu nedenle bu fotoğraflara daha sonradan bir kez daha bakmak, daha bilinçli kararlar almamızda destek olabilir.

Faturalar ve giderler gibi, finansal tablolar da bizim hayatımızın bir dönemini yansıtan fotoğraflardır. Bu finansal fotoğraflar nasıl değerlendirilir derseniz de “Mali Tahlil” adı verilen rasyo ve istatistik değerlendirmelerini de talep olması durumunda konuşmaya devam edebiliriz.

Kendi giderlerinizi anlamak ve yönetmek, finansal sağlığınızın temel taşlarından biridir.

İçerik Doğal ve Yapay Zeka ortak çalışmasıdır.